«آجر نسوز» در بازار ایران به دو معنای نزدیک به هم به کار میرود: آجرهای صنعتی مقاوم در برابر حرارت که در کورهها و شومینهها استفاده میشوند، و آجرهای نمایی که با خاک مرغوب و در دمای بالا پخته شدهاند و به همین دلیل مقاومت و دوام بیشتری دارند. آنچه در نما با نام آجر نما نسوز میشناسیم، از دسته دوم است.
تفاوت اول: خاک و مواد اولیه
آجر معمولی از خاک رس محلی با ناخالصیهای نمکی و آهکی ساخته میشود. در آجر نسوز، خاک رس نسوز (کائولینیتی) و گاهی شاموت، یعنی خاک از پیش پختهشده و آسیابشده، به ترکیب اضافه میشود. نتیجه، بدنهای یکدستتر با نمک محلول کمتر است؛ یعنی شورهزدگی بسیار کمتر.
تفاوت دوم: دمای پخت
آجر معمولی معمولاً در دمای ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ درجه پخته میشود؛ آجر نما نسوز در کوره تونلی و دمای ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰ درجه. در این دما ذرات خاک تا حدی ذوب و به هم جوش میخورند (زینتر میشوند) و منافذ بدنه بسته میشود.
- استحکام بیشتر: مقاومت فشاری ۴۵۰ تا ۶۰۰ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع در برابر حدود ۱۵۰ برای آجر فشاری معمولی.
- رنگ پایدار: رنگ حاصل از پخت کامل در برابر نور خورشید و باران ثابت میماند.
- صدای زنگدار: آجر خوبپخته هنگام ضربه صدایی شفاف و فلزی دارد؛ یک آزمون ساده کارگاهی.
تفاوت سوم: جذب آب
به دلیل بستهشدن منافذ، جذب آب آجر نسوز معمولاً زیر ۸ درصد است، در حالی که آجر معمولی ۱۵ تا ۲۰ درصد آب جذب میکند. جذب آب کمتر یعنی مقاومت بیشتر در برابر یخزدگی، لک و رشد خزه.
| ویژگی | آجر نما نسوز | آجر معمولی |
|---|---|---|
| دمای پخت | ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰ درجه | ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ درجه |
| جذب آب | ۵ تا ۸ درصد | ۱۵ تا ۲۰ درصد |
| مقاومت فشاری | ۴۵۰ تا ۶۰۰ kg/cm² | حدود ۱۵۰ kg/cm² |
| شورهزدگی | بسیار کم | رایج |
آجر نسوز کجا به کار میرود؟
- نمای بیرونی ساختمانهای مسکونی، اداری و تجاری، بهویژه در اقلیم سرد و مرطوب.
- شومینه، باربیکیو و تنور که به تحمل حرارت مستقیم نیاز دارند؛ آجر شاموتی بهترین گزینه است.
- کفپوش محوطه که باید در برابر سایش و یخزدگی مقاوم باشد.
جمعبندی
آجر نسوز گرانتر از آجر معمولی است، اما این اختلاف قیمت در طول عمر نما با هزینه کمتر تعمیر، شستوشو و بازسازی جبران میشود. برای مقایسه دقیق، گزارش آزمون جذب آب و مقاومت فشاری را از تولیدکننده بخواهید.
